homemailmapaUlubione

Ważny temat » Wolontariat: odpowiedzialność czy budowanie wizerunku?

2010-01-07 09:33:33 · CDS ·

Współczesne zarządzanie przedsiębiorstwem, w tym zarządzanie zasobami ludzkimi, to niekończący się proces. Przedsiębiorstwo i jego ludzie są jak ewoluujący organizm, który przy odpowiedniej stymulacji będzie wzrastał.

Zarządzanie ludźmi jest zadaniem skomplikowanym, a metod na zapewnienie właściwie dobranej kadry i jej odpowiedniego motywowania jest coraz więcej. Jedną z takich form jest wolontariat pracowniczy.

Trochę historii wolontariatu pracowniczego

Wolontariat pracowniczy obecny był w zarządzaniu przedsiębiorstwem właściwie od zawsze. Jeszcze w XIX wieku żony bogatych przedsiębiorców zbierały pieniądze na ochronki, a pracownicy ich firm gotowali publicznie w wielkich kotłach zupę dla biednych. Po wojnie wolontariat bardzo ucierpiał. Prowadzenie organizacji charytatywnej było trudne, a pozarządowej - niemożliwe. Zwłaszcza w Polsce. Społeczne poczucie potrzeby pomocy innym właściwie nie istniało. Wówczas nikt nie był w pełni wolny, a pomoc innym za darmo wydawała się mocno podejrzana. Nie mniej jednak zakłady pracy organizowały akcje społeczne - tak zwane "czyny społeczne" - w postaci sprzątania czy sadzenia lasu, kopania rowów melioracyjnych, grabienia osiedlowych trawników.

Warto przypomnieć, co działo się na ulicy Alternatywy 4 i jak gospodarz Anioł zaganiał mieszkańców do czynów społecznych. Wolontariat pracowniczy miał, paradoksalnie, formę przymusową. Nie było w tym dobrowolności, a jego cel miał pokazać tylko "ludzką twarz" rządzących - jak bardzo dbają o naród i jak bardzo naród poświęca się dla rządzących. Po 1989 roku wolontariat pracowniczy stopniowo zaczął się rozwijać w nowoczesnej i właściwej formie.

Wolontariat oparty musi być na dwóch czynnikach: dobrowolnym zaangażowaniu pracowników oraz partnerstwie biznesu z organizacjami pozarządowymi lub z określoną społecznością. Dobrowolność, jako wartość kluczowa, powoduje wzbudzenie w uczestnikach wewnętrznej motywacji do pracy. Rolą pracodawcy jest wsparcie chęci charytatywnego działania poprzez wsparcie finansowe działań wolontariuszy, zaplecze logistyczne, wyznaczenie z godzin pracy czasu, w którym działania wolontariackie mogą być realizowane. Firma może ubezpieczyć od NNW osoby działające charytatywnie. Zdarza się, że firmy ogłaszają konkurs na działania wolontariackie. Nagrodą jest grant na ich realizację. Na przykład firma Prowident ogłosiła konkurs na pomysł działalności charytatywnej wspólnie z fundacją "Tak! Pomagam", a firma GE - konkursy "Święta z GE Volunteers" i "Wiosna z GE Volunteers".

Formy wolontariatu

Formy wolontariatu mogą być bardzo różne i nie muszą korespondować z działalnością firmy. Nie jest tak, że firma zajmująca się finansami udziela tylko wsparcia finansowego, a producent artykułów spożywczych - wyłącznie żywności. Wolontariat nie polega tylko na wsparciu finansowym czy materialnym. Ma na celu zaangażowanie emocjonalne pracowników i wykonanie pracy na czyjąś rzecz. Pracownicy zajmują się sprzątaniem lasów, budowaniem placów zabaw, remontami domów dziecka, itd.

Wiele firm zajmuje się współpracą z organizacją Habitat for Humanity, która specjalizuje się w budowaniu mieszkań dla niezamożnych ludzi. W działalność taką zaangażowanych było wiele firm. Pracownicy Daimler Chrysler pracowali na budowie domu w Józefosławiu. Na tej samej budowie, dwa miesiące wcześniej pracowali pracownicy firmy Cargil. Przedstawiciele firmy Danone zaangażowani są w zbiórki żywności oraz dożywanie ludzi ubogich. Pracownicy firmy Ericsson współpracują z jednym z Klubów Seniora - uczą starsze osoby obsługi komputera, ale też organizują przedstawienia teatralne, a przedstawiciele mBanku z Łodzi uczyli w szkołach oszczędzania.

Charakterystyczną cechą wolontariatu pracowniczego jest to, że bardzo rzadko wiążę się on z bardzo trudnymi sytuacjami społecznymi. Fizyczne działania pracowników firm raczej nie odbywają się w hospicjach czy noclegowniach dla bezdomnych. Wynika to z faktu, że wolontariuszami w takich miejscach mogą być jedynie osoby bardzo dobrze do tego przygotowane. A w wolontariat pracowniczy zaangażowane są raczej osoby, które spontanicznie, często jednorazowo wykazały taką chęć.

Wolontariat pojawia się też okazjonalnie, np. w okresie świąt. Wiele firm organizuje świąteczne zbiórki żywności czy zabawek. Wspierane są też akcje wysyłania kartek pocztowych, ze sprzedaży których finanse są pożytkowane przez organizację pozarządową. Zdarza się też, że firmy organizują akcje społeczne, zbiórki pieniędzy na rzecz konkretnej osoby - np. na operację dziecka jednego z pracowników, czy też akcje oddawania krwi. Warto pamiętać, że oprócz potrzebnej i rzeczywistej pomocy akcje takie uwrażliwiają pracowników firm i angażują ich emocjonalnie.

Po co firmie wolontariat?

Wolontariat pracowniczy może odegrać w firmie spektakularną rolę w wielu obszarach zarządzania zasobami ludzkimi jak i public relations. Przede wszystkim wolontariat jest bardzo dobrą formą integracji pracowników. Typowe wyjazdy integracyjne kojarzą się raczej z małym wykorzystywaniem własnych umiejętności. Tymczasem podczas akcji charytatywnych pracownicy działają ramię w ramię, bez względu na stanowisko, np. przy remoncie domów dla samotnych matek. Daje im to możliwość sprawdzenia się, wzbudzenie poczucia sensowności ich pracy i szacunku do firmy, w której pracują. Co więcej, wolontariat świetnie integruje pracowników ze sobą, pozwala na przełamanie różnych antypatii i pokazanie "ludzkiej twarzy szefa". W końcu wszyscy pracują w jednym, bezinteresownym celu, w ten sam sposób i można siebie nawzajem poobserwować w nietypowych sytuacjach. Wiadomo, że osoba, wykonująca niestandardowe działanie, którą znamy z powtarzających się codziennych sytuacji, zaczyna nam się wydawać sympatyczniejsza i bardziej nam bliska.

Odpowiedzialność społeczna

Niezwykle ważną funkcją wolontariatu społecznego jest odpowiedzialność społeczna biznesu. Świadomość takiej odpowiedzialności pojawiła się stosunkowo niedawno. Biznes skupiał się przez dziesiątki lat na odpowiedzialności za własny rozwój, swojego pracownika i klienta. Tymczasem nowoczesny styl zarządzania i budowania wizerunku firmy osadza biznes w kontekście społecznym. Każda firma znajduje się w jakiejś społeczności, np. fabryka zbudowana w określonej okolicy, często zatrudnia okolicznych mieszkańców. Jest zatem za nią społecznie odpowiedzialna.

Wolontariat pracowniczy pozwala na zbudowanie pozytywnego wizerunku firmy przez współpracę i pomoc, np. okolicznym szkołom. Firmy branży spożywczej często realizują misje dożywiania dzieci - często są to akcje ogólnopolskie. Ale nigdy nie zapominają o akcjach specjalnych, np. dofinansowania pobliskiego hospicjum.

Każda firma, kreując swoją strategię, uwzględnia interes społeczny oraz interes środowiska naturalnego. Wiele firm w misję swojego działania wpisuje odpowiedzialność za poszanowanie różnorodności pracowników - ich płci, narodowości, orientacji seksualnej, czy wyznania, ale również działania na rzecz ochrony środowiska, oszczędzania zasobów naturalnych.

Korzyści z wolontariatu

Korzyści płynące z wolontariatu są dwojakie - dotyczą wnętrza organizacji oraz jej partnerów zewnętrznych i otoczenia biznesowego. Czas kryzysu spowodował, że pracownicy mogą podejrzliwie spoglądać na swojego pracodawcę. Nie wiadomo, kiedy można spodziewać się zwolnień, czy zmiany wynagrodzenia. W takiej sytuacji niezmiernie ważne jest, aby budować pozytywny wizerunek firmy. Wolontariat działa bardzo integrująco i pozwala na rozwój oraz zauważenie tych umiejętności, które na co dzień nie są w środowisku pracy widoczne. Akcje charytatywne wzmacniają umiejętności organizacji, poprawiają morale i, co bardzo, ważne - samoocenę i satysfakcję pracowników.

W obszarze zewnętrznym poprzez akcje wolontariackie przedsiębiorstwa budowany jest jego pozytywny wizerunek. Firma emitująca zanieczyszczenia może przestać być postrzegana przez jej lokalne otoczenie jako truciciel, ale jako firma wspierająca działania w zakresie edukacji czy dobroczynności na rzecz określonej grupy. Wolontariat pracowniczy sprzyja też samemu biznesowi - zwiększa zaufanie do firmy i przyciąga potencjalnych kandydatów do pracy, nowych kontrahentów, zwiększa rozpoznawalność marki - a tym samym - swoją sprzedaż.

Polskie statystyki i perspektywy

Chociaż akcje wolontariackie są spektakularne i często widoczne w mediach, to niestety nie są one nadal popularne w Polsce. Firma Kinoulty Research przebadala największe polskie firmy i okazało się, że 92% firm nigdy nie realizowało żadnych akcji charytatywnych. Znajomość pojęć "wolontariat pracowniczy" i "społeczna odpowiedzialność biznesu" również okazała się bardzo niska. Akcje charytatywne, które pojawiają się w firmach, w dużej mierze dotyczą firm z zagranicznym kapitałem i firm koncernowych. Odpowiedzialność za społeczną odpowiedzialność spoczywa na "firmach matkach" oraz zarządach, natomiast rzadko na działach HR i PR. W akcje charytatywne zaangażowani są przede wszystkim pracownicy średniego i niższego szczebla, nieco rzadziej zarząd i managerowie. Ciekawe, że osoby decydujące o zaangażowaniu firmy w wolontariat najczęściej same już wcześniej były wolontariuszami.

Wolontariat jest realizowany w dużej mierze jako strategia budowania pozytywnego wizerunku firmy. Większość uczestników wolontariatu woli organizować działania niż w nich czynnie uczestniczyć. Z badania wynika, że pracownicy chętnie uczestniczą w wolontariacie, ale oczekują, że firma go zorganizuje. Sytuacja taka jest szansą na organizację bardzo pożytecznych wewnętrznie i zewnętrznie akcji. Ważne jest jednak to, żeby pamiętać o odpowiedzialności poszczególnych uczestników. Ze względu na rozproszoną odpowiedzialność zbiorową może być tak, że do akcji charytatywnej zgłosi się szereg osób, ale finalnie nie przyjdzie nikt. Pracowników należy angażować nie tylko w sam finał akcji, ale również w jej organizację - co daje im poczucie sprawczości i odpowiedzialności.

Przyszłość wolontariatu

Perspektywy na rozwój wolontariatu są w Polsce spore, ale rozwój nie jest łatwy. Świadomość odpowiedzialności społecznej biznesu wciąż jest niska. Ważne jest popularyzowanie tego pojęcia przez media. Istotne jest też budowanie strategii działań charytatywnych wśród pracowników - przede wszystkim wśród wyższej kadry - oraz kontakty z organizacjami pozarządowymi. Okres mijającego, miejmy nadzieję, kryzysu pokazały, że biznes nie tylko ma przynosić dochód, ale i spełniać pewną misję, ponieważ trudne czasy powodują wzrost liczby potrzebujących, a tym samym - duże zapotrzebowanie na wsparcie charytatywne.

 

Autor: Łukasz Radzikowski

Źródło: Reed Specialist Recruitment

projekt i realizacja: evl.plwww.evl.pl